Đọc bản đồ ngập lũ: mực nước, báo động 1-2-3, lượng mưa và hồ chứa

Trả lời nhanh: lớp Ngập lụt & mực nước trên bản đồ map.vapp.vn hiển thị số đo đã quan trắc từ Hệ thống giám sát thiên tai Việt Nam (VNDMS): mực nước sông tại các trạm thủy văn so với ba cấp báo động lũ do Thủ tướng quy định, lượng mưa tại các trạm đo mưa, và mực nước, lưu lượng xả của hồ chứa. Mỗi trạm thủy văn là một vùng tròn tô màu: xám là bình thường; vàng, cam, đỏ là mực nước đã lên tới báo động 1, 2, 3. Bản đồ không dự báo và không cảnh báo: khi cần quyết định, hãy theo bản tin chính thức và chính quyền địa phương.

Mực nước sông và ba cấp báo động

Mỗi trạm thủy văn đo mực nước sông nhiều lần trong ngày. Quyết định 05/2020/QĐ-TTg (hiệu lực từ 20/3/2020) quy định: "Cấp báo động lũ là sự phân định cấp độ của lũ. Mỗi cấp độ lũ được xác định thông qua một giá trị mực nước tương ứng quy định tại các trạm thủy văn trên sông, suối, phản ánh mức độ nguy hiểm của lũ cũng như mức độ ngập lụt do lũ gây ra" (Điều 3 khoản 1), và chia thành ba cấp (Điều 3 khoản 2).

Lượng mưa

Trạm đo mưa cho biết tổng lượng mưa 24 giờ, 3 ngày và 7 ngày. Quyết định 18/2021/QĐ-TTg (Điều 3 khoản 17) định nghĩa: "Mưa lớn là hiện tượng mưa với tổng lượng mưa đạt trên 50 mm trong 24 giờ, trong đó mưa với tổng lượng mưa từ trên 50 mm đến 100 mm trong 24 giờ là mưa to, mưa với tổng lượng mưa trên 100 mm trong 24 giờ là mưa rất to".

Trên bản đồ, cam là mưa to và đỏ là mưa rất to, đúng hai mức trên. Hai mức thấp hơn (dưới 16 mm và 16–50 mm trong 24 giờ) là bậc hiển thị của map.vapp.vn để phân biệt nơi có mưa với nơi khô, không phải phân loại chính thức. Khi thu nhỏ bản đồ, mưa được vẽ thành vùng màu thay cho từng chấm.

Hồ chứa

Thẻ hồ chứa có các số: MNTL (mực nước thượng lưu, tức mực nước hồ lúc đọc), MNDBT (mực nước dâng bình thường của hồ), Qđến (lưu lượng nước chảy vào hồ) và Qxả (lưu lượng hồ đang xả), đơn vị m³/s. Phần lớn hồ xả nước thường xuyên để vận hành, nên "đang xả" một mình không có nghĩa là có lũ.

Màu của hồ là ngưỡng hiển thị của map.vapp.vn, không phải cấp chính thức: đỏ khi mực nước hồ bằng hoặc cao hơn MNDBT; cam khi xả từ 200 m³/s; vàng khi xả từ 50 m³/s. Lịch xả và thông báo xả lũ chính thức do đơn vị vận hành hồ và chính quyền địa phương phát đi.

Bảng màu trên bản đồ

MàuÝ nghĩa (sông · mưa · hồ)
BĐ3 · mưa rất to · hồ vượt MNDBT
BĐ2 · mưa to · hồ xả lớn
BĐ1 · mưa vừa
Mưa nhỏ · hồ đang xả
Bình thường

Khi thu nhỏ ra cả nước, bản đồ chỉ vẽ các trạm từ báo động 2, mưa to và hồ xả lớn trở lên, để trạm đang có báo động không bị lẫn giữa hàng nghìn trạm bình thường; phóng to vào một tỉnh để thấy mọi trạm. Trạm có mức báo động mang thêm dấu tam giác.

Trạm thủy văn được vẽ thành vùng tròn thay cho chấm, theo thang màu

— vì mực nước của một trạm nói về đoạn sông quanh trạm, không chỉ một điểm. Bán kính vùng cố định theo mức báo động (1,5 km khi bình thường; 3, 5 và 7 km ở báo động 1, 2, 3) và là ký hiệu hiển thị của map.vapp.vn. Vùng màu là ký hiệu mức báo động của trạm, không phải phạm vi ngập thực tế. Trạm đo mưa và hồ chứa vẫn là chấm.

Bản đồ này không làm gì

Nguồn: VNDMS — Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (vndms.gov.vn); mỗi trạm ghi mạng lưới gốc (KTTV, thủy lợi, Vrain…). Văn bản: Quyết định 05/2020/QĐ-TTg (Điều 3, Điều 4; mức báo động của hai trạm ví dụ theo bản trích Phụ lục I trên hoatieu.vn) và Quyết định 18/2021/QĐ-TTg (Điều 3 khoản 17), đọc ngày 16/10/2026.